NgocNgan.comNgọc Ngàn
Đeo, làm sạch và bảo quản ngọc

Cất trang sức ngọc đúng cách: tách đá cứng, đá mềm, hộp ngăn, túi vải và gói hút ẩm

Cất ngọc chung một ngăn là cách nhanh nhất làm xước đá mềm. Cách chia hộp theo độ cứng, cất chuỗi hạt nằm phẳng, chọn túi lót, chỗ đặt hộp và mang theo khi đi xa.

Top-down view of an open wooden jewelry box with separate fabric-lined compartments holding a pearl strand, an amber pendant and a garnet ring, bright diffused daylight

Nguyên tắc cất ngọc là mỗi món một chỗ riêng, đá cứng không chạm đá mềm: ngọc trai, hổ phách, san hô, opal, ngọc lam cất trong túi vải mềm hoặc ngăn lót riêng; chuỗi hạt cất nằm phẳng, không treo; hộp đặt ở chỗ tối, mát, không ẩm, không gần nguồn nhiệt.

Phần lớn vết xước trên ngọc trong hộp trang sức gia đình không đến từ lúc đeo mà đến từ lúc cất: chiếc nhẫn topaz nằm chung ngăn với chuỗi ngọc trai, mặt dây thạch anh cọ vào mặt opal mỗi lần mở hộp lục tìm đồ. Bài này đi từ lý do, qua cách chia hộp theo ba nhóm độ cứng, cách cất chuỗi hạt, chọn vật liệu hộp và túi, chỗ đặt hộp trong nhà, cách cất lâu dài đồ của mẹ, của bà, đến cách mang theo khi đi xa.

Vì sao để chung một ngăn là cách nhanh nhất làm hỏng ngọc

Trong một hộp trang sức gia đình điển hình, đá có độ cứng từ khoảng 2 (hổ phách) đến khoảng 8 (topaz, spinel) nằm cạnh nhau. Đá cứng hơn làm xước đá mềm hơn, và mỗi lần hộp bị dịch chuyển, mỗi lần bạn bới tìm một chiếc bông tai, các món lại cọ vào nhau. Kim loại cũng góp phần: chấu vàng, khoá dây chuyền, mắt xích đều có thể để lại vết trên ngọc trai, hổ phách, opal.

Vết xước kiểu này nhỏ như sợi tóc, nhìn không thấy ngay. Nhưng sau vài năm, mặt ngọc trai mất độ trơn láng, mặt opal mờ đi, hạt hổ phách có những vệt trắng mảnh ở chỗ hay bị cọ. Người đem đi đánh bóng thường nghĩ do mình đeo nhiều, trong khi thủ phạm nằm trong hộp.

Ngoài xước, cất chung còn gây hai thứ khác. Thứ nhất là rối: dây chuyền mảnh quấn vào chuỗi hạt, gỡ ra thì kéo căng dây xâu, có khi đứt. Thứ hai là va: mở nắp hộp mạnh tay, các món nảy lên rơi xuống, đá giòn như lục bảo, opal dễ mẻ cạnh.

Cho nên câu hỏi không phải là "cất ở hộp nào đẹp" mà là "có đủ ngăn để mỗi món nằm riêng không". Một chiếc hộp gỗ đắt tiền một ngăn kém hơn hẳn một khay nhiều ngăn nhỏ lót vải bình thường.

Chia hộp theo ba nhóm độ cứng

Cách đơn giản nhất là chia đồ thành ba nhóm và không để nhóm này chạm nhóm kia. Trong mỗi nhóm, mỗi món vẫn nên có ngăn hoặc túi riêng nếu được.

NhómGồmCất thế nào
Đá mềm và hữu cơNgọc trai, xà cừ, hổ phách, san hô, malachite, rhodochrosite, than huyềnTúi vải mềm từng món hoặc ngăn lót nhung riêng; không để chung với kim loại có cạnh sắc
Đá vừa, xốp hoặc giònOpal, ngọc lam, lapis, đá mặt trăng, labradorite, lục bảo, peridotNgăn riêng có lót, mặt đá không úp xuống đáy cứng; nhẫn cắm vào rãnh lót
Đá cứng và daiNephrite, mã não, chalcedony, thạch anh, garnet, tourmaline, aquamarine, topaz, spinelNgăn riêng hoặc túi; tránh chồng lên nhau vì vẫn có thể làm xước nhau và làm mẻ đá giòn như topaz

Vòng tay nephrite cất thế nào cũng được miễn là không đè lên đồ khác và không để rơi; vòng nên đặt trong ngăn có thành cao hoặc túi vải dày. Những món có cả đá mềm lẫn đá cứng (nhẫn ngọc trai có viền đá nhỏ) thì cất theo đá mềm nhất trên món đó.

Chuỗi hạt cất nằm phẳng, không treo

Chuỗi ngọc trai, chuỗi hạt hổ phách, chuỗi ngọc lam, chuỗi mã não thường được xâu bằng dây lụa, dây nylon hoặc dây cước. Treo lên móc, sức nặng của các hạt kéo dây dài ra từng chút; với dây lụa có thắt nút giữa các hạt, khoảng hở giữa nút và hạt rộng dần, chuỗi trông lỏng lẻo. Dây đã ẩm mà còn treo thì giãn nhanh hơn.

Cách đúng là đặt chuỗi nằm phẳng trên khay lót vải, uốn thành vòng tròn rộng, khoá cài lại để hai đầu không tuột. Nếu dùng túi, chọn túi đủ rộng để chuỗi nằm thoải mái, không cuộn chặt; túi vải có lót mềm, kéo dây rút vừa phải.

Với chuỗi dài nhiều vòng, có thể gấp đôi theo vòng tròn chứ không vo tròn. Mỗi chuỗi một túi hoặc một ngăn riêng; hai chuỗi chung túi sẽ quấn vào nhau.

Vòng hạt xâu chun co giãn thì càng không nên treo hay để bị kéo căng: chun giãn mỏi rất nhanh khi bị căng lâu. Cất nằm và tránh nóng, vì nhiệt làm chun lão hoá nhanh hơn.

Những móc treo dây chuyền trang trí đẹp mắt trong phòng ngủ chỉ hợp với dây kim loại mảnh để khỏi rối. Ngọc trai và hạt đá thì nằm trong hộp.

Chọn hộp, túi và vật liệu lót

Túi vải mềm từng món. Túi cotton, nhung hoặc vải sợi nhỏ có dây rút là thứ linh hoạt nhất, rẻ và dễ thay. Mỗi món một túi, các túi đặt chung vào một hộp có nắp để tránh bụi và ánh sáng.

Khay ngăn lót vải. Khay nhiều ngăn nhỏ lót nhung hoặc nỉ giúp nhìn thấy cả bộ sưu tập mà không phải bới. Rãnh cắm nhẫn giữ nhẫn đứng thẳng, mặt đá không chạm đáy.

Không cất ngọc trai trong túi nhựa kín lâu ngày. Người làm nghề khuyên ngọc trai cần một chút không khí lưu thông; túi nhựa hàn kín giữ hơi ẩm và có thể có chất làm mềm nhựa bay ra. Túi vải là lựa chọn an toàn hơn.

Tránh hộp mới sơn, mới dán keo còn mùi. Hộp gỗ, hộp giấy mới làm đôi khi còn hơi dung môi, hơi keo. Ngọc trai, hổ phách, đá xốp không hợp với những hơi này. Hộp mới nên mở nắp cho bay hết mùi trước khi cất đồ quý.

Giấy lụa không axit cho đồ cất lâu. Khi cất lâu năm, có thể bọc từng món bằng giấy lụa loại không axit trước khi cho vào túi. Báo cũ, giấy bìa thường không nên dùng vì có thể ố và để lại màu.

Cất lâu dài trang sức của mẹ, của bà

Những món ít đeo, cất để giữ, cần thêm vài việc để mười năm sau mở ra vẫn còn nguyên và còn biết nó là gì:

  1. Làm sạch nhẹ theo đúng loại đá và để khô hoàn toàn trước khi cất; ghét và hơi ẩm cất chung với đồ lâu năm là nguồn gây ố, mốc.
  2. Chụp ảnh từng món dưới ánh sáng ban ngày, cả mặt trước và mặt sau, cạnh một vật quen thuộc để biết kích cỡ.
  3. Ghi một mẩu giấy kèm theo: tên đá nếu biết, ai đeo, mua hoặc được tặng dịp nào, giấy kiểm định nếu có cất ở đâu. Thông tin này thất lạc nhanh hơn món đồ.
  4. Mỗi món một túi riêng, các túi xếp nằm trong hộp, hộp đặt ở chỗ tối, mát, khô vừa phải.
  5. Mỗi năm mở hộp một lần: nhìn dây xâu, chấu, màu đá; lau qua; với ngọc trai và opal, đeo một buổi cũng tốt vì cả hai không ưa môi trường quá khô kéo dài.

Nếu cất trong két sắt, lưu ý két kín và có thể rất khô hoặc rất ẩm tuỳ chỗ đặt; nên kiểm tra độ ẩm trong két và tránh đặt gói hút ẩm cực mạnh sát opal, ngọc trai.

Chỗ đặt hộp trong nhà và khi mang đi xa

Hộp đẹp đến đâu mà đặt sai chỗ thì cũng không giữ được đồ. Một số chỗ nên tránh và cách mang theo khi đi:

  • Tránh bệ cửa sổ, nóc tủ lạnh, cạnh đèn bàn: nắng và nhiệt làm hổ phách sẫm, thạch anh tím nhạt, opal khô, chun co giãn lão hoá.
  • Tránh phòng tắm: hơi nước nóng, ẩm, hoá chất từ xà phòng, nước xịt. Nhiều người để hộp trang sức trên kệ phòng tắm cho tiện, đây là chỗ tệ nhất cho ngọc trai và dây xâu.
  • Ngăn kéo tủ quần áo trong phòng ngủ thường là chỗ hợp lý: tối, ổn định, ít ẩm.
  • Đi xa: dùng hộp du lịch nhỏ có ngăn hoặc cuộn vải có túi riêng; mỗi món một ngăn, chuỗi hạt quấn quanh một ống vải mềm hoặc nằm trong túi phẳng. Để trong hành lý xách tay, không gửi hành lý ký gửi.
  • Ở nơi lưu trú: cất lại trong hộp du lịch mỗi tối, không để rải trên bàn.

Một thói quen nhỏ khi đi xa là chỉ mang những món đã định đeo, không mang cả bộ. Ít món thì dễ đếm, dễ cất và đỡ lo.

Những lầm tưởng hay gặp khi cất ngọc

"Cất trong két sắt là an toàn nhất." Két sắt chống trộm tốt, nhưng bên trong két là một hộp kim loại kín, có khi rất khô, có khi đọng ẩm tuỳ chỗ đặt. Đồ trong két vẫn phải nằm riêng từng túi; ném cả nắm trang sức vào ngăn két là cách làm xước nhau nhanh như ném vào hộp thường.

"Ngọc trai cất càng kín càng giữ được ánh." Ngược lại, ngọc trai cất kín lâu năm trong túi nhựa, trong hộp không bao giờ mở thường xỉn hơn chuỗi được đeo đều đặn và cất trong túi vải. Lớp xà cừ cần môi trường ổn định chứ không cần bị bịt kín.

"Đá cứng thì quăng chung cũng không sao." Đá cứng cũng làm xước nhau khi độ cứng ngang nhau, và đá cứng mà giòn như topaz, lục bảo có thể mẻ khi va vào nhau. Đá cứng chỉ bớt lo chứ không miễn trừ.

"Cất trong tủ lạnh cho mát." Một số người cất đồ quý trong ngăn mát tủ lạnh vì nghĩ chỗ đó mát và kín. Tủ lạnh ẩm, mở đóng liên tục làm hơi nước ngưng trên đồ vật khi lấy ra, và chênh nhiệt mỗi lần lấy ra cất vào. Đây không phải chỗ cho ngọc.

"Bọc đồ bằng bông gòn cho êm." Bông gòn xơ móc vào chấu, kéo cong chấu mảnh khi gỡ ra, sợi bông còn mắc lại trong khe ổ. Nên dùng túi vải mịn hoặc giấy lụa thay cho bông gòn.

Câu hỏi thường gặp

Có nên cất ngọc trai chung với nhẫn kim cương, nhẫn đá cứng không?

Không nên. Đá cứng và chấu kim loại làm xước lớp xà cừ mềm của ngọc trai mỗi khi các món cọ vào nhau. Ngọc trai nên nằm trong túi vải mềm riêng hoặc ngăn lót riêng, tách hẳn khỏi đá cứng.

Treo chuỗi ngọc trai lên móc có sao không?

Không nên treo lâu. Sức nặng của hạt kéo dây giãn dần, khoảng giữa nút và hạt rộng ra, chuỗi trông lỏng. Cất chuỗi nằm phẳng thành vòng tròn rộng trong khay lót vải hoặc túi đủ rộng là cách giữ dây lâu nhất.

Có nên cất trang sức ngọc trong túi zip nhựa?

Với đá cứng và cất ngắn ngày thì tạm được. Với ngọc trai, hổ phách, opal và đồ cất lâu thì nên dùng túi vải, vì túi nhựa kín giữ hơi ẩm và có thể có hơi chất làm mềm nhựa. Túi vải để trong hộp có nắp là đủ chắn bụi.

Hộp trang sức nên đặt ở đâu trong nhà?

Nên đặt ở chỗ tối, mát, ít thay đổi nhiệt độ và độ ẩm, như ngăn kéo tủ quần áo trong phòng ngủ. Tránh phòng tắm, bệ cửa sổ có nắng, nóc tủ lạnh và chỗ gần đèn hay thiết bị toả nhiệt.

Mang trang sức ngọc đi du lịch thế nào cho an toàn?

Chỉ mang những món định đeo, dùng hộp du lịch có ngăn hoặc cuộn vải có túi riêng cho từng món, để trong hành lý xách tay. Ở nơi lưu trú, cất lại vào hộp mỗi tối và chọn một chỗ cố định để không quên khi trả phòng.

Trang sức của bà cất lâu năm, mở ra có cần làm gì không?

Nên nhìn kỹ dây xâu, chấu và mặt đá trước khi đeo. Dây lụa cũ thường đã yếu, chấu có thể mòn. Lau nhẹ theo đúng loại đá, và nếu dây sờn hoặc đá lỏng thì mang đi xâu lại, sửa chấu trước khi đeo ra ngoài.

Cần tư vấn cụ thể cho trường hợp của bạn?

Chúng tôi sẽ liên hệ trong vòng 24 giờ.

Đăng ký tư vấn ngay

Bài viết liên quan

Bạn cần hỗ trợ thêm?

Để lại thông tin, chúng tôi sẽ liên hệ trong 24 giờ.

hoặc
Gọi ngay 0926 138 138