NgocNgan.comNgọc Ngàn
Giấy kiểm định và mua ngọc cho đúng

Giấy kiểm định ngọc lục bảo: đọc mức tẩm dầu minor, moderate và dòng xuất xứ

Giấy ngọc lục bảo ghi mức làm trong (none, minor, moderate, significant), loại chất lấp, tổng hợp hay tự nhiên và xuất xứ. Đọc từng dòng để mua đúng giá trị.

a single emerald ring held between a jeweler's fingers with tweezers above a soft grey velvet pad, macro close-up, side light at eye level, bright diffused daylight

Trên giấy kiểm định ngọc lục bảo, dòng quan trọng nhất không phải màu hay carat mà là dòng về làm trong vết nứt: không có, ít (minor), vừa (moderate) hay nhiều (significant). Hầu hết ngọc lục bảo đều được tẩm dầu hoặc chất lấp để các khe nứt bớt lộ. Mức tẩm càng cao, viên đá càng kén cách đeo, cách làm sạch và giá trị càng thấp so với viên cùng vẻ ngoài mà tẩm ít.

Ngoài dòng đó, giấy lục bảo còn trả lời: đá tự nhiên hay tổng hợp, có phải đá ghép không, chất lấp là dầu hay nhựa và, nếu bạn đặt thêm, phòng nhận định xuất xứ thế nào. Bài này đi qua từng dòng theo thứ tự nên đọc, kèm cách hỏi người bán khi giấy viết dè dặt.

Vì sao ngọc lục bảo hầu như viên nào cũng được tẩm

Ngọc lục bảo là beryl màu xanh lục. Trong quá trình kết tinh, tinh thể bị ép, nứt và bọc lấy nhiều bao thể, nên đá có những vệt mờ như lông, như rêu mà người trong nghề gọi vui là "vườn". Những khe nứt chạm ra mặt đá hắt ánh sáng trắng, làm viên đá trông mờ và lộ vết. Đổ vào đó một chất có chiết suất gần với beryl thì vết nứt gần như biến mất, màu xanh liền mạch hơn.

Tẩm dầu không màu đã có từ rất lâu và được thị trường chấp nhận như một phần bình thường của ngọc lục bảo, miễn là được nói rõ. Vấn đề không nằm ở việc có tẩm hay không, mà ở chỗ tẩm bao nhiêu, bằng chất gì và người bán có nói ra không. Một viên tẩm nhẹ ở vài khe nhỏ khác hẳn một viên mà khe nứt chạy suốt, nếu rút chất lấp ra là đá đục hẳn.

Vì tẩm phổ biến như vậy, câu hỏi đúng khi đứng trước quầy không phải là "đá này có tẩm không" mà là "đá này tẩm mức nào, giấy nào ghi". Người bán trả lời "đá tự nhiên trăm phần trăm" là chưa trả lời câu hỏi: đá tự nhiên vẫn có thể đã được lấp khe. Khi họ bảo không tẩm, hãy đề nghị ghi đúng câu "không lấp khe" vào hoá đơn và xem phản ứng.

Điều này giải thích vì sao người thợ kim hoàn hay dặn: ngọc lục bảo không vào máy rửa siêu âm, không hấp hơi nước, tránh dung môi. Sóng siêu âm và nhiệt có thể đẩy dầu ra khỏi khe, viên đá đang xanh trong bỗng hiện vệt trắng. Đọc mức tẩm trên giấy chính là biết trước viên đá nhạy tới đâu.

Bốn mức làm trong trên giấy và ý nghĩa với người mua

Phần lớn phòng giám định độc lập dùng thang bốn bậc, chữ có thể khác đôi chút nhưng tinh thần giống nhau. Phòng đánh giá dựa trên số lượng, kích thước và vị trí các khe đã lấp, nhất là khe nằm ở mặt trên.

Chữ trên giấyNghĩaGợi ý cho người mua
None / no indications of clarity enhancementKhông thấy dấu hiệu lấp kheHiếm, đặc biệt ở viên lớn; nên có giấy độc lập trước khi tin
Minor / insignificantLấp ít, khe nhỏ, nằm lẻ tẻMức nhiều người chọn cho nhẫn đeo thường xuyên
ModerateLấp vừa, khe thấy được khi soiĐẹp ở xa, cần đeo cẩn thận; hỏi rõ chất lấp
Significant / prominentLấp nhiều, vẻ ngoài phụ thuộc lớn vào chất lấpChỉ mua khi giá phản ánh đúng mức này; tránh làm nhẫn đeo hằng ngày

Một số giấy không dùng chữ mà dùng ký hiệu số hoặc chữ cái riêng, có chú thích ở mặt sau. Đọc chú thích trước rồi mới đọc kết quả. Nếu giấy chỉ ghi chung "clarity enhanced" mà không có mức, hãy hiểu là có lấp và hỏi thêm; đừng xếp nó vào nhóm "minor" cho yên lòng.

Dầu, nhựa và các chữ mô tả chất lấp

Oil, oil-type, cedar oil. Dầu không màu, có thể bay hơi dần theo năm. Viên tẩm dầu đôi khi cần tẩm lại sau thời gian dài, việc này người thợ có nghề làm được.

Resin, polymer, artificial resin. Nhựa nhân tạo bền hơn dầu nhưng khó rút ra hơn; khi nhựa ngả màu hay bong ở mép khe, viên đá xấu đi mà sửa không đơn giản. Một số người mua có thói quen ưu tiên dầu hơn nhựa vì lý do này.

"Type of filler not determined" hoặc chỉ ghi "filler". Phòng thấy có chất lấp nhưng không chắc loại gì, hoặc chỉ làm giấy rút gọn. Muốn biết là dầu hay nhựa, bạn đề nghị kiểm thêm.

Coloured filler, dyed. Chất lấp có pha màu là chuyện khác hẳn: không chỉ làm trong mà còn làm xanh đá. Viên có dòng này cần nhìn như đá đã xử lý màu, giá trị khác xa viên chỉ lấp dầu không màu.

Nhiều phòng ghi thêm câu nhắc chung. Ví dụ câu cho biết chất lấp có thể biến đổi theo thời gian hoặc khi làm sạch. Đây là ghi chú bảo vệ người mua, không phải dấu hiệu viên đá có vấn đề riêng.

Tự nhiên, tổng hợp và đá ghép: dòng định danh của lục bảo

Dòng đầu của giấy cho biết đá là "emerald" (lục bảo tự nhiên), "synthetic emerald" (lục bảo tổng hợp, tức nuôi trong phòng thí nghiệm, cùng thành phần và cấu trúc với đá tự nhiên) hay một thứ khác hẳn như thuỷ tinh xanh, đá ghép. Lục bảo tổng hợp không phải hàng giả theo nghĩa vật liệu, nhưng giá trị khác xa, và bán nó dưới tên "lục bảo tự nhiên" là gian dối.

Đá ghép là loại hay gặp ở hàng trôi nổi: hai mảnh beryl hay thạch anh không màu dán với nhau bằng một lớp keo xanh, hoặc một lớp mỏng lục bảo đặt trên đế thuỷ tinh. Gắn trên nhẫn, viền ổ chấu che mất đường dán, nhìn từ trên xuống rất giống lục bảo. Giấy sẽ ghi "composite", "doublet" hoặc "triplet".

Có một vùng xám về tên gọi: beryl màu xanh lục nhạt hoặc xanh nhờ một số nguyên tố nhất định, có phòng gọi là emerald, có phòng gọi là green beryl. Hai cách gọi này là khác biệt về quy ước giữa các phòng, không phải phòng nào sai. Nếu giấy ghi "green beryl", đừng tranh cãi với người bán về chữ; điều đáng quan tâm là màu bạn thấy có đủ đậm như họ nói không, và giá có phản ánh tên ghi trên giấy không.

Khi mua lục bảo cỡ lớn mà người bán nói "đá thiên nhiên chưa qua xử lý", hãy coi đó là một tuyên bố cần giấy độc lập xác nhận. Lục bảo tự nhiên không lấp khe ở cỡ lớn rất hiếm, hiếm tới mức phòng giám định cũng soi kỹ hơn bình thường.

Dòng xuất xứ: ý kiến của phòng, không phải giấy khai sinh

Xuất xứ thường là dịch vụ đặt thêm. Không phải giấy nào cũng có. Phòng đưa ra nhận định dựa trên bao thể, thành phần vi lượng và so với mẫu tham chiếu, nên chữ hay dùng là "origin opinion" hoặc "consistent with".

Nhận định có thể khác nhau giữa các phòng. Hai phòng uy tín đôi khi cho hai kết luận xuất xứ khác nhau với cùng một viên, nhất là khi các vùng mỏ có điều kiện địa chất giống nhau. Đây là giới hạn của khoa học, không phải chuyện ai gian.

"Không xác định được" là kết luận hợp lệ. Viên nhỏ, ít bao thể đặc trưng thì không đủ căn cứ. Phòng nghiêm túc sẽ viết vậy chứ không đoán.

Đừng trả tiền cho xuất xứ chỉ có trong lời người bán. Nếu tên vùng mỏ là lý do giá cao, nó phải có trên giấy độc lập. Không có, hãy mua như một viên lục bảo không rõ xuất xứ và ghi lời người bán vào hoá đơn như cam kết riêng của họ.

Xuất xứ không thay được chất lượng. Một viên màu nhạt, nhiều khe đã lấp từ vùng mỏ nổi tiếng vẫn là viên màu nhạt, nhiều khe đã lấp. Người thợ lâu năm nhìn đá trước, đọc tên vùng sau.

Trình tự đọc một tờ giấy lục bảo trước khi trả tiền

Lần đầu cầm một tờ giấy lục bảo, nhiều người đọc từ trên xuống và dừng ở chữ "emerald". Thứ tự dưới đây giúp bạn không bỏ sót dòng nào quan trọng.

  1. Kiểm tên đơn vị cấp, số giấy và cách tra cứu; giấy không tra được thì chỉ coi là tham khảo.
  2. Đọc dòng định danh: emerald, synthetic emerald, green beryl hay composite.
  3. Tìm dòng làm trong: có hay không, mức nào, chất gì. Đây là dòng ảnh hưởng nhiều nhất tới cách đeo và giá trị.
  4. Đọc dòng màu nếu có ghi pha màu hay chất lấp có màu.
  5. Đối chiếu khối lượng, kích thước, hình cắt với viên đá; nếu đá đã gắn nhẫn, khối lượng thường ghi là ước tính.
  6. Đọc xuất xứ, nhớ rằng đó là ý kiến chuyên môn.
  7. Lật mặt sau đọc phần chú thích và giới hạn, rồi chép số giấy vào hoá đơn.

Nếu đá đã gắn trên nhẫn, chấu che một phần đá nên phòng có thể không thấy hết khe nứt. Giấy cho đá gắn sẵn thường có câu nhắc giới hạn này. Với viên giá trị cao, nhiều người chọn mua đá rời có giấy rồi mới đặt làm nhẫn.

Từ dòng chữ trên giấy tới cách đeo và giữ viên lục bảo

Mức tẩm trên giấy là lời dặn bảo quản viết sẵn. Viên "minor" vẫn nên tránh siêu âm và hơi nước, nhưng đeo hằng ngày nếu bạn chịu tháo khi rửa bát, làm vườn, tập thể thao. Viên "moderate" trở lên hợp với bông tai, mặt dây hơn là nhẫn, vì nhẫn là món va chạm nhiều nhất; một cú gõ vào mép bàn có thể làm khe cũ nứt rộng thêm.

Làm sạch lục bảo chỉ cần nước ấm pha chút xà phòng dịu, chổi lông thật mềm, rồi lau khô bằng khăn bông. Không dùng cồn, nước rửa kính, dung dịch tẩy, không ngâm lâu. Nếu sau nhiều năm thấy vệt trắng xuất hiện ở chỗ trước đó trong veo, đó thường là chất lấp đã thoát hoặc ngả màu; người thợ có nghề có thể làm sạch và tẩm lại, sau đó nên kiểm lại nếu bạn cần giấy mới.

Khi mang nhẫn đi sửa, chỉnh ni hay đánh bóng, hãy đưa kèm bản sao giấy và nói rõ "đá có tẩm, không hấp, không siêu âm, tháo đá trước khi hàn". Nhiều viên lục bảo hỏng ở tiệm sửa chứ không phải trên tay người đeo, chỉ vì người thợ không biết đá đã được tẩm tới mức nào.

Câu hỏi thường gặp

Ngọc lục bảo có tẩm dầu có phải là hàng giả không?

Không. Tẩm dầu không màu là cách xử lý rất phổ biến và được thị trường chấp nhận nếu được nói rõ. Đá vẫn là lục bảo tự nhiên; điều cần biết là mức tẩm và chất lấp, vì nó ảnh hưởng tới giá trị và cách bảo quản.

Giấy chỉ ghi clarity enhanced mà không ghi mức thì hiểu thế nào?

Hiểu là viên đá có lấp khe nhưng giấy không đánh giá mức độ, có thể vì là giấy rút gọn. Đừng tự xếp vào mức ít. Nếu giá trị viên đá đủ lớn, hãy đề nghị kiểm đầy đủ để biết mức và loại chất lấp.

Lục bảo tổng hợp có được ghi rõ trên giấy không?

Có. Phòng giám định ghi synthetic emerald hoặc chữ tương đương ngay ở dòng định danh. Lục bảo tổng hợp có cùng thành phần với đá tự nhiên nên mắt thường khó phân biệt, phải dựa vào bao thể và thiết bị trong phòng.

Hai phòng giám định cho hai xuất xứ khác nhau thì tin bên nào?

Xuất xứ là ý kiến chuyên môn dựa trên dữ liệu so sánh, nên đôi khi khác nhau. Điều đó cho thấy không nên trả tiền chênh lớn chỉ vì một cái tên vùng mỏ. Hãy đánh giá viên đá chủ yếu qua màu, độ trong và mức tẩm.

Có cách nào tự biết lục bảo đã tẩm nhiều hay ít tại nhà không?

Soi bằng kính lúp và đèn pin, bạn có thể thấy khe nứt chạm mặt đá và đôi khi ánh sắc lấp lánh trong khe. Nhưng mức tẩm và loại chất lấp thì phải có thiết bị của phòng giám định mới đánh giá được.

Mang nhẫn lục bảo đi sửa cần dặn thợ điều gì?

Đưa kèm bản sao giấy và nói rõ đá có tẩm, không dùng máy siêu âm, không hấp hơi nước, không hơ nóng, tháo đá ra trước khi hàn hay chỉnh ni. Lời dặn này giữ cho chất lấp không bị đẩy ra khỏi khe nứt.

Cần tư vấn cụ thể cho trường hợp của bạn?

Chúng tôi sẽ liên hệ trong vòng 24 giờ.

Đăng ký tư vấn ngay

Bài viết liên quan

Bạn cần hỗ trợ thêm?

Để lại thông tin, chúng tôi sẽ liên hệ trong 24 giờ.

hoặc
Gọi ngay 0926 138 138